Το εμβληματικό έργο του δήμου Καλαμαριάς πρόκειται να χρηματοδοτηθεί από ευρωπαϊκούς πόρους της περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας
της Βαρβάρας Ζούκα
Με ένα φιλόδοξο σχέδιο ανάπλασης, που ενώνει πάρκα, πλατείες, αθλητικές εγκαταστάσεις, αλλά ακόμη και την περιφερειακή τάφρο σε ένα ενιαίο πράσινο τόξο, η Καλαμαριά επανασυστήνεται από τα ανατολικά της και μια από τις πλέον υποβαθμισμένες περιοχές της, ο Φοίνικας, αποκτά μια νέα, δυναμική ταυτότητα.
Το εμβληματικό έργο που έχει σχεδιαστεί για την αστική ανάπλαση τμημάτων της ανατολικής Καλαμαριάς εισέρχεται στην τελική ευθεία. Η παρέμβαση, που φιλοδοξεί να μεταμορφώσει μια έκταση 26 στρεμμάτων, προχωρά σε συνεργασία του δήμου Καλαμαριάς με την περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, που πρόκειται να χρηματοδοτήσει το έργο με ευρωπαϊκούς της πόρους.
«Δεν πρόκειται για ακόμη μια ανάπλαση. Επιλέξαμε να υλοποιήσουμε ένα αστικό πείραμα και να αποδώσουμε έναν ολοκαίνουριο δημόσιο χώρο στους πολίτες», τονίζει η δήμαρχος Καλαμαριάς Χρύσα Αράπογλου.
Σύμφωνα με την αρμόδια αντιδήμαρχο Τεχνικών Υπηρεσιών και Δόμησης Ελπίδα Καλπίδου, ο δήμος Καλαμαριάς παρέλαβε μόλις τις προηγούμενες εβδομάδες τις οριστικές μελέτες του έργου και πλέον συντάσσονται η μελέτη εφαρμογής και τα τεύχη δημοπράτησης, ώστε στη συνέχεια να προχωρήσει η διαδικασία της δημοπράτησης.
Όπως σημειώνει η κ. Καλπίδου, πρόκειται για μια ολοκληρωμένη παρέμβαση, με προϋπολογισμό περίπου 15 εκατ. ευρώ, που εντάσσεται στα εμβληματικά έργα της Μητροπολιτικής Ενότητας Θεσσαλονίκης τα οποία θα χρηματοδοτηθούν από το ΕΣΠΑ της περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας.
Για την εκπόνηση των προβλεπόμενων μελετών καθώς και για την προετοιμασία όλων των διαδικασιών μέχρι τη δημοπράτηση του έργου ο δήμος Καλαμαριάς έχει προχωρήσει σε συνεργασία με την Αναπτυξιακή Μείζονος Αστικής Θεσσαλονίκης (ΜΑΘ) Α.Ε. – Αναπτυξιακό Οργανισμό Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Πράσινο τόξο κατά μήκος της περιφερειακής τάφρου
Η περιοχή που πρόκειται να αναπλαστεί καλύπτει συνολική επιφάνεια περίπου 26 στρεμμάτων. Πρόκειται για την ανατολική είσοδο του δήμου Καλαμαριάς, για τους ελεύθερους κοινόχρηστους χώρους της συνοικίας του Φοίνικα, καθώς και για το ανατολικό όριο του δήμου κατά μήκος της περιφερειακής τάφρου έως και τον Θερμαϊκό κόλπο.
Κεντρικό στοιχείο του σχεδιασμού αποτελεί η δημιουργία μιας πράσινης, περιπατητικής και ποδηλατικής διαδρομής, παράλληλης με την περιφερειακή τάφρο, που θα συνδέει την περιοχή με το παραλιακό μέτωπο και, συγχρόνως, θα εντάσσει την τάφρο ως ένα λειτουργικό και οργανικό στοιχείο της πόλης.
Ανοίγουν και διευρύνονται οι αθλητικές εγκαταστάσεις του Φοίνικα
Οι αθλητικές εγκαταστάσεις του Φοίνικα ανοίγουν, αναβαθμίζονται και εμπλουτίζονται με νέες χρήσεις και υποδομές. Μεταξύ άλλων προβλέπεται να καθαιρεθεί η συμπαγής περιμετρική περίφραξη, που σήμερα αποκλείει οπτικά τον χώρο και περιορίζει την εύκολη πρόσβαση σε αυτόν, αλλά και να ενοποιηθούν οι ανοιχτοί χώροι των αθλητικών εγκαταστάσεων με παρακείμενους κοινόχρηστους χώρους.
Όπως προβλέπεται από τη μελέτη του έργου, περιμετρικά της νέας περίφραξης του γηπέδου ποδοσφαίρου θα διαμορφωθούν μια αθλητική διαδρομή για τρέξιμο και χώροι με υπαίθρια όργανα γυμναστικής και υπαίθρια τραπέζια πινγκ-πονγκ. Ακόμη, θα διαμορφωθούν χώροι πρασίνου, καθιστικοί χώροι καθώς και ράμπες πρόσβασης από τα περιμετρικά πεζοδρόμια προς τις αθλητικές εγκαταστάσεις.
Η μελέτη προβλέπει ακόμη τη δημιουργία καθιστικού χώρου με τη διαμόρφωση αναβαθμών στη συμβολή των οδών Ικάρων και Δημοκρίτου, αλλά και τοίχο δραστηριοτήτων – activity wall με γάντζους αναρρίχησης, μπασκέτα, πολύζυγα κ.ά, στη συμβολή των οδών Δημοκρίτου και Μουσχουντή.
Αυτό το αctivity wall θα προστατεύεται με στέγαστρο, ενώ το τοιχίο που θα το στηρίζει θα μπορεί να λειτουργεί ως καμβάς για street art και graffiti από την πλευρά της οδού Δημοκρίτου. Καλλιτεχνικές παρεμβάσεις, όπως έχει προβλεφθεί, θα μπορούν επίσης να πραγματοποιούνται στις επιφάνειες του κλειστού γυμναστηρίου και των κερκίδων, από την πλευρά της οδού Πινδάρου.
Στον χώρο των αθλητικών εγκαταστάσεων του Φοίνικα προτείνεται να διαμορφωθεί ακόμη πίστα για ποδήλατα, πατίνια και ρόλερς.
Ριζικό λίφτινγκ σε τέσσερα πάρκα και πλατείες
Η μελέτη επεμβαίνει δυναμικά σε όλους τους κοινόχρηστους χώρους, ανάμεσα στους οποίους τέσσερα πάρκα και πλατείες:
- Πάρκο Ιωάννη Βελλίδη: Το πάρκο διαμορφώνεται εκ νέου με ενίσχυση των φυτεύσεων και αναβάθμιση του αστικού εξοπλισμού. Πιο συγκεκριμένα, στο βόρειο τμήμα του διαμορφώνεται χώρος δραστηριοτήτων. Προτείνεται ένας κεντρικός λοφίσκος πρασίνου, γύρω από τον οποίο θα συγκεντρώνονται καθιστικά, ενώ πρόκειται να διαμορφωθεί και περιφραγμένος χώρος παιδικής χαράς. Στο κεντρικό τμήμα προβλέπονται η ενίσχυση της υφιστάμενης υψηλής φύτευσης πεύκων καθώς και ο ανασχεδιασμός των διαδρομών κίνησης με την οργάνωση μιας διαδρομής μνήμης και δύο φυσικών διαδρομών. Στη διαδρομή μνήμης προτείνεται η χωροθέτηση σημείων πληροφόρησης για την ιστορία της περιοχής, με light installations και QR codes, που θα σχεδιαστούν σε επόμενη φάση. Ακόμη, προβλέπεται η κατασκευή και επιπλέον τριών εγκάρσιων διαδρομών κίνησης σε ξύλινο deck, οι οποίες θα επιτρέπουν στον περιπατητή να διασχίσει το πάρκο, ενώνοντας προσβάσεις μεταξύ των οδών Ν. Στρατού και Εθν. Αντιστάσεως. Στο νότιο τμήμα του πάρκου θα αναδιαμορφωθεί το πλάτωμα του αναψυκτήριου, ενώ θα διαμορφωθεί θέση για την ανάδειξη του υφιστάμενου μνημείου. Στο νοτιοανατολικό τμήμα θα υπάρχει σημείο δροσισμού με πίδακες νερού, οι οποίοι θα χωροθετηθούν εν σειρά, σε διαδρομή που θα διέρχεται πλησίον των υφιστάμενων πλατάνων.
- Πλατεία Ηλία Χατζάκου: Η πλατεία ανασχεδιάζεται με σημαντική ενίσχυση της φύτευσης, αλλά και με σειρά παρεμβάσεων για τη διευκόλυνση της προσβασιμότητας των ατόμων με αναπηρίες. Οι νέες χαράξεις που προβλέπονται στον χώρο θα ενισχύσουν την οπτική και λειτουργική σύνδεση με τις ροές κίνησης της αγοράς του Φοίνικα.
- Πάρκο Βασίλη Τζοβάνη: Προβλέπεται η δημιουργία ενός κεντρικού σημείου ενδιαφέροντος με πίδακες νερού και καθιστικά, ώστε να αποσβένεται η ηχορύπανση από τον δρόμο. Προτείνονται επίσης νέα σημεία στάσης με τη χωροθέτηση τριών πράσινων δωματίων. Πρόκειται για περίκλειστους χώρους στάσης, κυκλικούς, που θα προστατεύονται από διάτρητα όρια με αναρριχόμενη βλάστηση.
- Χώρος πρασίνου στο οικοδομικό τετράγωνο 2003Α: Πρόκειται για χώρο που έχει παραχωρηθεί στον δήμο Καλαμαριάς κατά χρήση. Κύριος στόχος είναι η ένωση του περιπάτου από την οδό Εθνικής Αντιστάσεως με την πρόσβαση στο ρέμα της περιφερειακής τάφρου για τη δημιουργία μιας ενιαίας περιπατητικής διαδρομής. Η περίφραξη του αντλιοστασίου θα αναδιαμορφωθεί με αναρριχόμενη βλάστηση, με σκοπό την οπτική απομόνωση από τον χώρο πρασίνου. Η υφιστάμενη βλάστηση θα ενισχυθεί και θα διαμορφωθούν κυκλικά σημεία στάσης με καθιστικά σώματα κάτω από τον ίσκιο των δένδρων.
Τι αλλάζει στους δρόμους της περιοχής
Το σχέδιο ανάπλασης της ανατολικής εισόδου της Καλαμαριάς αγγίζει και το οδικό δίκτυο της περιοχής, ανατρέποντας την κυριαρχία του αυτοκινήτου και δίνοντας προτεραιότητα σε πεζούς και ποδηλάτες και στη βιώσιμη αστική κινητικότητα.
- Οδός Ικάρων: Με χάραξη παράλληλη με αυτή της περιφερειακής τάφρου, η οδός Ικάρων θα αποτελέσει τον βασικό κορμό του πράσινου τόξου που σχεδιάζεται. Αποκτά δύο λωρίδες κυκλοφορίας οχημάτων, συνολικού πλάτους επτά μέτρων, και ποδηλατόδρομο, κατά μήκος της πλευράς του δρόμου προς την τάφρο και από τη Σχολή Δικαστών μέχρι και τη διασταύρωση με την οδό Πινδάρου. Ο ποδηλατόδρομος θα είναι αμφίδρομης κατεύθυνσης, με πλάτος δύο μέτρων και πράσινη ζώνη προστασίας ενός μέτρου προς την πλευρά του οδοστρώματος όπου θα κινούνται τα αυτοκίνητα. Ακόμη, προβλέπονται προσβάσιμα πεζοδρόμια, εγκατάσταση νέου αστικού εξοπλισμού και φωτιστικών, ενίσχυση της φύτευσης και δημιουργία μικρών σημείων στάσης και ανάπαυλας προς την πλευρά της τάφρου.
- Οδοί Δήμητρας και Αμφιτρίτης: Προβλέπεται κατάργηση της αμφίδρομης κυκλοφορίας και νέα χάραξη με μονόδρομη κίνηση των οχημάτων, με στόχο τον περιορισμό του κυκλοφοριακού φόρτου και τον έλεγχο των αναπτυσσόμενων ταχυτήτων.
- Οδοί Νικολάου Στράτου, Οδυσσέως, Πραξιτέλους και Αμφιτρίτης: Πρόκειται για τους δρόμους που μαζί με την οδό Εθν. Αντιστάσεως οριοθετούν τα υπό ανάπλαση πάρκα και τις υπό ανάπλαση πλατείες Ι. Βελλίδη, Ηλ. Χατζάκου και Β. Τζοβάνη. Η Νικόλαου Στράτου όπως και η Πραξιτέλους μετατρέπονται σε οδούς ήπιας κυκλοφορίας. Στην οδό Οδυσσέως ανασχεδιάζονται τα πεζοδρόμια με γνώμονα την προσβασιμότητα. Ανασχεδιασμός των πεζοδρομίων με μεγαλύτερο πλάτος, νέο εξοπλισμό και περισσότερο πράσινο προβλέπεται και για το τμήμα της οδού Αμφιτρίτης από την Εθνικής Αντιστάσεως μέχρι τη Νικόλαου Στράτου.
- Οδοί Μουσχουντή, Θησέως, Πινδάρου και Δημοκρίτου: Πρόκειται για τους δρόμους που βρίσκονται πλησίον των αθλητικών εγκαταστάσεων του Φοίνικα. Η Μουσχουντή παραμένει οδός αμφίδρομης κυκλοφορίας, αλλά με περιορισμό του πλάτους κίνησης των οχημάτων στα επτά μέτρα, στο τμήμα της κατά μήκος του γηπέδου, και με την προσθήκη διαχωριστικής νησίδας στο τμήμα της από τη Νικόλαου Στράτου έως την Πινδάρου. Οι οδοί Πινδάρου και Θησέως μετατρέπονται σε δρόμους ήπιας κυκλοφορίας με νέο αστικό εξοπλισμό, φυτεύσεις και διαμόρφωση παρτεριών. Η οδός Δημοκρίτου προτείνεται να μονοδρομηθεί, ώστε να διαμορφωθούν νέα πεζοδρόμια, προσβάσιμα σε όλους.
- Οδός Κακουλίδη: Η οδός Κακουλίδη αποτελεί ειδική περίπτωση, καθώς σήμερα αποκλίνει από τη ρυμοτομία και διέρχεται μέσα από προκήπια ιδιοκτησιών. Η μελέτη προβλέπει επαναχάραξη στη θεσμοθετημένη θέση της, με όλα τα απαραίτητα έργα διάνοιξης και εξυγίανσης, μετατροπή της σε οδό ήπιας κυκλοφορίας και απαγόρευση της κυκλοφορίας οχημάτων άνω των 3,5 τόνων. Τα υφιστάμενα μεγάλα δέντρα διατηρούνται και εντάσσονται σε νέα παρτέρια, διαμορφώνοντας έναν δρόμο χαμηλών ταχυτήτων με έντονο πράσινο, νέο φωτισμό και αναβαθμισμένο αστικό εξοπλισμό.
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα “Πολιτική”, 17-1-2026)
