Στον αέρα το δημοψήφισμα για τη ΔΕΘ – Ο πόλεμος για τις υπογραφές και οι ανατροπές με Σίνδο και μητροπολιτικό πάρκο
της Βαρβάρας Ζούκα
Στον αέρα βρίσκεται πλέον το ζήτημα της διεξαγωγής τοπικού δημοψηφίσματος σχετικά με το μέλλον της ΔΕΘ, μετά τη διαπίστωση από μέρους των υπηρεσιών του δήμου Θεσσαλονίκης ότι το σχετικό αίτημα της οργανωτικής επιτροπής για το δημοψήφισμασυνοδεύεται από μια λίστα με στοιχεία 23.214 πολιτών, όχι όμως και από τις απαιτούμενες υπογραφές τους.
Και ενώ η τελευταία αυτή εξέλιξη έχει πυροδοτήσει πόλεμο ανάμεσα στον δήμο Θεσσαλονίκης και στην οργανωτική επιτροπή, το τοπίο γύρω από το δημοψήφισμα έχει ούτως ή άλλως μεταβληθεί σημαντικά το τελευταίο διάστημα, καθώς δύο κρίσιμα δεδομένα που περιλαμβάνονταν στο ερώτημα με βάση το οποίο γινόταν η συλλογή υπογραφών έχουν ουσιαστικά ανατραπεί. Συγκεκριμένα, από τη μία πλευρά η προοπτική μεταφοράς εκθεσιακών δραστηριοτήτων στη Σίνδο έχει πλέον αποκλειστεί και αφετέρου έχει γίνει αποδεκτό το αίτημα της πόλης για δημιουργία μητροπολιτικού πάρκου 120 στρεμμάτων στον χώρο της ΔΕΘ.
Τι λέει ο δήμος για τις υπογραφές
Με επιστολή του προς την εκπρόσωπο της οργανωτικής επιτροπής για το δημοψήφισμα Μαρία Κέκη, ο γενικός γραμματέας του δήμου Θεσσαλονίκης Μιχάλης Μήττας κοινοποίησε απάντηση της Διεύθυνσης Μητρώου Πολιτών σχετικά με το αίτημα για τη διεξαγωγή τοπικού δημοψηφίσματος. Στην επιστολή του σημειώνει ότι έχει διαπιστωθεί η απουσία νόμιμων υπογραφών και καλεί την κ. Κέκη να προχωρήσει στην κατά τον νόμο ορθή συμπλήρωση του αιτήματος που κατέθεσε.
Σύμφωνα με το έγγραφο, ο κατάλογος που κατατέθηκε περιλαμβάνει 23.214 ονοματεπώνυμα με αντίστοιχα πατρώνυμα, μητρώνυμα και έτη γέννησης, χωρίς όμως να συνοδεύεται από φυσικές ή ψηφιακές υπογραφές.
Η υπηρεσία του δήμου Θεσσαλονίκης επικαλείται το άρθρο 3 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας, σύμφωνα με το οποίο οι αιτήσεις προς τη διοίκηση πρέπει να περιλαμβάνουν τα στοιχεία του αιτούντος και να φέρουν υπογραφή, φυσική ή ψηφιακή. Όπως σημειώνεται στο έγγραφο, η υπογραφή αποτελεί στοιχείο ταυτοποίησης και βεβαιώνει ότι ο πολίτης συμφωνεί με το περιεχόμενο του αιτήματος.
Με βάση αυτή την ερμηνεία, η υπηρεσία καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ο κατάλογος που κατατέθηκε «δεν φέρει τις απαιτούμενες υπογραφές και επομένως δεν πληροί τον τύπο του άρθρου 3 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας, δεν ισοδυναμεί με αίτηση ούτε με δήλωση βούλησης». Για τον λόγο αυτό, κατά την άποψη της υπηρεσίας, δεν είναι δυνατή η περαιτέρω επεξεργασία και επαλήθευση των στοιχείων.
Η απάντηση της οργανωτικής επιτροπής
Η οργανωτική επιτροπή δημοψηφίσματος για τη ΔΕΘ αντέδρασε άμεσα, δημοσιοποιώντας γνωμοδότηση τριών συνταγματολόγων –της Ιφιγένειας Καμτσίδου, του Ακρίτα Καιδατζή και του Χαράλαμπου Κουρουνδή– οι οποίοι υποστηρίζουν ότι τα επιχειρήματα του δήμου είναι νομικά αβάσιμα.
Σύμφωνα με τη γνωμοδότηση, το άρθρο 3 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας δεν εφαρμόζεται στη συγκεκριμένη περίπτωση, καθώς αφορά αιτήσεις για την έκδοση διοικητικής πράξης. Αντίθετα, η προκήρυξη δημοψηφίσματος δεν θεωρείται διοικητική πράξη, όπως έχει κρίνει η νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας.
Οι τρεις νομικοί επισημαίνουν επίσης ότι, ακόμη και στην περίπτωση ανυπόγραφης αίτησης, η νομολογία του ΣτΕ έχει κρίνει ότι αυτή μπορεί να θεωρηθεί έγκυρη, όταν από τα υπόλοιπα στοιχεία προκύπτουν με σαφήνεια η ταυτότητα και η βούληση των αιτούντων.«Εν προκειμένω», όπως σημειώνουν, «στην ηλεκτρονική πλατφόρμα συγκέντρωσης των αιτήσεων, ζητούνταν από τους δημότες να συμπληρώσουν το ονοματεπώνυμό τους, το πατρώνυμό τους, το μητρώνυμό τους, το έτος γέννησής τους και να δηλώσουν ότι είναι εγγεγραμμένοι στους εκλογικούς καταλόγους του δήμου Θεσσαλονίκης».
Η οργανωτική επιτροπή καλεί τον δήμο Θεσσαλονίκης να αναθεωρήσει τη στάση του, υποστηρίζοντας ότι το αίτημα των πολιτών πληροί τις προϋποθέσεις που θέτει η νομοθεσία.
Οι δύο βασικές ανατροπές
Πέρα από την έκβαση της νομικής διαμάχης μεταξύ δήμου και οργανωτικής επιτροπής για το θέμα των υπογραφών, έχουν προκύψει δύο σοβαρές ανατροπές σε σχέση με το περιεχόμενο του ερωτήματος βάσει του οποίου συγκεντρώθηκαν τα στοιχεία των πολιτών που ζητούν το δημοψήφισμα.
Οι ανατροπές έχουν προκύψει με τη δήλωση του πρύτανη του Διεθνούς Πανεπιστημίου Ελλάδος Σταμάτη Αγγελόπουλου, που αποκλείει κατηγορηματικά την επιλογή της Σίνδου από κάθε σενάριο μεταφοράς εκθεσιακών δραστηριοτήτων, και με την τοποθέτηση εκπροσώπων της διοίκησης του Υπερταμείου,που διαβεβαιώνουν ότι έγινε αποδεκτό το αίτημα της πόλης για μητροπολιτικό πάρκο 120 στρεμμάτων στην καρδιά της Θεσσαλονίκης.
Υπενθυμίζεται ότι το ερώτημα με βάση το οποίο έγινε η συλλογή των υπογραφών είναι εκτενές και ουσιαστικά περιγράφει μια πρόταση για την αξιοποίηση της έκτασης της ΔΕΘ: «Συμφωνείτε το εκθεσιακό κέντρο της ΔΕΘ να μετατραπεί με αποκλειστικά δημόσια χρηματοδότηση σε μητροπολιτικό πάρκο υψηλού πρασίνου, πολιτισμού και άθλησης, χωρίς νέες κατασκευές και ταυτόχρονα (α) να διατηρηθούν μόνο τα περίπτερα με θεσμικά αποδεδειγμένη ιστορική αξία και μνήμη, ώστε να αποκατασταθούν και να φιλοξενούν ήπιες εκθεσιακές και πολιτιστικές δραστηριότητες, και (β) οι μεγάλες εκθέσεις να μεταφερθούν σε νέες εγκαταστάσεις σε δημόσια έκταση στη Σίνδο;».
Κλείνει οριστικά το κεφάλαιο Σίνδος
Κάθε συζήτηση για πιθανή μεταφορά εκθεσιακών δραστηριοτήτων της ΔΕΘ στη Σίνδο έκλεισε με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο με δήλωση του προέδρου του ΔΙΠΑΕ Σταμάτη Αγγελόπουλου.
«Η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης αποτελεί έναν ιστορικό θεσμό και ένα τοπόσημο τόσο για τη Θεσσαλονίκη όσο και για τη Βόρεια Ελλάδα. Γι’ αυτό και όλες οι συζητήσεις που γίνονται για το μέλλον της, θα πρέπει να έχουν ως τελικό στόχο τον εκσυγχρονισμό των σημερινών εκθεσιακών εγκαταστάσεων και την ενίσχυση του αναπτυξιακού της ρόλου. Εμείς από τη μεριά μας, ως Πρυτανική Διοίκηση του Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος, δεν είχαμε καμία επίσημη συνάντηση με εκπροσώπους θεσμικών φορέων της πολιτείας, ώστε να συζητήσουμε το θέμα της παραχώρησης στρεμμάτων του Ιδρύματος, έτσι ώστε να χρησιμοποιηθούν ως εκθεσιακοί χώροι. Για αυτόν το λόγο προχωρήσαμε ως ΔΙΠΑΕ στην εκπόνηση ενός MasterPlan για την καλύτερη αξιοποίηση των εκτάσεων του Ιδρύματος, με μοναδικό σκοπό την καλύτερη αξιοποίησή τους, με γνώμονα το συμφέρον του Πανεπιστημίου και των φοιτητών του», ξεκαθάρισε ο κ. Αγγελόπουλος.
Σε αυτό το πλαίσιο,σύμφωνα με τον πρύτανη του ΔΙΠΑΕ,«μέσω του MasterPlan μελετάται η αύξηση των προσόδων του Ιδρύματος από την εκμετάλλευση των περιουσιακών στοιχείων του και η περαιτέρω βελτίωση της φοιτητικής μέριμνας, με τη δημιουργία φοιτητικών εστιών που θα χρησιμοποιηθούν για τη στέγαση των φοιτητών και των φοιτητριών, ενώ ταυτόχρονα έχει ακυρωθεί οποιαδήποτε άλλη προοπτική».
Οι αλλαγές στο σχέδιο ανάπλασης
Η διαδικασία της συλλογικής υπογραφών ξεκίνησε, όταν ανακοινώθηκε το αρχικό σχέδιο ανάπλασης, το οποίο, πέραν των εκθεσιακών και συνεδριακών χρήσεων, προέβλεπε ξενοδοχείο και εμπορικό κέντρο.
Ωστόσο το σχέδιο αυτό έχει μεταβληθεί σημαντικά, έπειτα και από παρέμβαση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, η οποία πραγματοποιήθηκε υπό τις αντιδράσεις που είχαν εκδηλωθεί από τους φορείς της Θεσσαλονίκης. Ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης Στέλιος Αγγελούδης είχε καταστήσει σαφές ότι δεν θα επιτρέψει η ανάπλαση της ΔΕΘ να γίνει με όρους realestate, προβάλλοντας ως αίτημα πρώτης γραμμής τη δημιουργία μητροπολιτικού πάρκου 120 στρεμμάτων στον χώρο της ΔΕΘ, το οποίο και έγινε αποδεκτό.
«Η δημοτική αρχή συμμετείχε ενεργά στις διεκδικήσεις για το θέμα της ΔΕΘ και κατάφερε κάτι που ουδείς μέχρι τώρα είχε πετύχει: να αλλάξει το φαραωνικό σχέδιο realestate και να γίνει αποδεκτό το αίτημα του δήμου για τη δημιουργία ενός μεγάλου μητροπολιτικού πάρκου 120 στρεμμάτων στην καρδιά της πόλης», είναι το σχόλιο του κ. Αγγελούδη.
Νέος σχεδιασμός από το Υπερταμείο
Για τη δημιουργία μητροπολιτικού πάρκου 120 σε σύνολο 167 στεμμάτων διαβεβαίωσε ο πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Υπερταμείου Στέφανος Θεοδωρίδης από το βήμα του Prodexpo North 2026.
Παρουσιάζοντας τον τελικό σχεδιασμό του Υπερταμείου για τη νέα ΔΕΘ, ο κ. Θεοδωρίδης επεσήμανε πως θα κατασκευαστούν δύο από τα τέσσερα εκθεσιακά κέντρα που προβλέπονταν στις αρχικές μελέτες, δεν θα υπάρξει στον χώρο της ΔΕΘ εμπορικό κέντρο και ξενοδοχείο, και το μητροπολιτικό πάρκο θα εκτείνεται σε 120 στρέμματα, ενώ υπάρχουν και άλλα επτά ελεύθερα στρέμματα με χαρακτηριστικά πάρκου. «Θα διατηρηθούν το Αλεξάνδρειο Μέγαρο, ο πύργος του ΟΤΕ, ενώ το Βελλίδειο θα ανακατασκευαστεί, ώστε να εξελιχθεί σε σύγχρονο συνεδριακό κέντρο. Στόχος μας είναι η Θεσσαλονίκη να γίνει συνεδριακός και εκθεσιακός προορισμός, αποκτώντας προστιθέμενη αξία, όπως συμβαίνει σε πόλεις που έχουν σύγχρονα εκθεσιακά κέντρα» ανέφερε ο κ. Θεοδωρίδης.
Δίνοντας το περίγραμμα για το χρονοδιάγραμμα του έργου ανάπλασης της ΔΕΘ,ο κ. Θεοδωρίδης είπε πως μέσα στο 2026 στόχος είναι να γίνει πολλή δουλειά με την ολοκλήρωση της προσαρμογής των μελετών,ώστε να πραγματοποιηθεί η διαδικασία του διαγωνισμού για την ανάθεση της επένδυσης.
Το κόστος και το στοίχημα της συμμετοχής
Άλλες δύο σημαντικές παράμετροι αφορούν το κόστος που συνεπάγεται η διενέργεια του δημοψηφίσματος αλλά και το στοίχημα της συμμετοχής του κόσμου στη διαδικασία.
Σύμφωνα με τον αντιδήμαρχο Οικονομικού Προγραμματισμού και Δημοτικής Περιουσίας Ευθύμη Χατζηθεόκλειτο, το κόστος για τη διενέργεια του δημοψηφίσματος εκτιμάται σε περίπου 800.000 ευρώ.
Σύμφωνα με τον ίδιο, ακόμη μεγαλύτερο είναιτο διακύβευμα της συμμετοχής. Όπως είπε ο κ. Χατζηθεόκλειτος, στο δημοψήφισμα θα πρέπει να προσέλθει το 40% των εγγεγραμμένων ψηφορόρων, δηλαδή περίπου 90.000 πολίτες. Αυτό είναι κάθε άλλο παρά εύκολο να επιτευχθεί, αν λάβει κανείς υπόψη ότι στον δεύτερο γύρο των δημοτικών εκλογών προσήλθαν στην κάλπη μόλις περίπου 32.000 πολίτες.
Εφόσον κλείσουν όλα τα ανοιχτά ζητήματα και προχωρήσουν τελικά οι διαδικασίες για το δημοψήφισμα, η διενέργειά του αναμένεται στις 26 Απριλίου. Ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης Στέλιος Αγγελούδηςέχει αναλάβει προσωπικά τη δέσμευση να προχωρήσει τη διαδικασία, εφόσον συντρέχουν όλες οι νόμιμες προϋποθέσεις «με διαφάνεια, ενότητα και αξιοπιστία».
Την ίδια ώρα ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης στέλνειτο μήνυμα ότι «κάθε νέα καθυστέρηση, κάθε νέα αναβολή στην επανεκκίνηση της ΔΕΘ στοιχίζει ακριβά στην αναπτυξιακή προοπτική μιας πόλης που έχει ήδη πληγωθεί από χρόνια καθυστερήσεων».
Η παρέμβαση του Στέλιου Αγγελούδη
«Από την πρώτη στιγμή δήλωσα ξεκάθαρα ότι η Δημοτική Αρχή θα προχωρήσει στη διεξαγωγή τοπικού δημοψηφίσματος για τη ΔΕΘ, εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις του άρθρου 134 του Ν. 4555/2018. Η θέση μας δεν άλλαξε και δεν πρόκειται να αλλάξει.
Χαιρέτισα δημόσια την πρωτοβουλία και την προσπάθεια των συμπολιτών μας για τη διενέργεια δημοψηφίσματος. Ωστόσο, ο έλεγχος της αρμόδιας Υπηρεσίας διαπίστωσε ότι ο κατάλογος δεν συνοδεύεται από υπογραφές – φυσικές ή ψηφιακές – όπως επιβάλλει η νομοθεσία.
Η νομιμότητα δεν είναι «τυπολατρία». Είναι προϋπόθεση Δημοκρατίας. Ένα δημοψήφισμα χωρίς τήρηση των προβλεπόμενων διαδικασιών θα ήταν ευάλωτο σε νομικές αμφισβητήσεις. Κανείς δεν έχει το δικαίωμα να εκθέσει τους πολίτες σε μια διαδικασία που μπορεί να καταπέσει.
Για τον λόγο αυτό, πέρα από τη συμπλήρωση των υπογραφών σύμφωνα με το νόμο, θα ζητήσουμε και τη γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, ώστε η διαδικασία να προχωρήσει απόλυτα σύννομα και θεσμικά θωρακισμένη.
Καλώ όλους να σταθούν στο ύψος της θεσμικής ευθύνης τους. Η πόλη χρειάζεται σοβαρότητα και ενότητα, όχι εύκολες εντυπώσεις και κυρίως όχι διχαστικές προσεγγίσεις που τόσο πολύ έχουν επιβαρύνει την πρόοδο της Θεσσαλονίκης τα τελευταία χρόνια.
Αναμένουμε την υποβολή των απαιτούμενων υπογραφών και τη γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου, ώστε να προχωρήσουμε άμεσα στη νόμιμη διαδικασία.
Ας μη χαθεί μια ακόμη ευκαιρία για τη Θεσσαλονίκη
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Πολιτική», 7-2-2026)
