Όλες οι λεπτομέρειες για τα τραπεζοκαθίσματα, τον περίπατο και το άλσος
της Βαρβάρας Ζούκα
Το πιο εμβληματικό και αναγνωρίσιμο σημείο της Θεσσαλονίκης παίρνει νέα μορφή μέσα από μια εκτεταμένη παρέμβαση, που επανακαθορίζει ριζικά τη σχέση του δημόσιου χώρου με την καθημερινότητα της πόλης και, συγχρόνως, επανασυστήνει την ίδια πόλη στον κόσμο.
Η ανάπλαση του άξονα και της πλατείας Αριστοτέλους, έργο που έχει ήδη δημοπρατηθεί από τον δήμο Θεσσαλονίκης και χρηματοδοτείται από το ΕΣΠΑ της περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, σηματοδοτεί μια βαθιά αστική επανεκκίνηση στο κέντρο της πόλης, οργανώνοντας έναν κεντρικό περίπατο που ενώνει οπτικά την Άνω Πόλη με τη θάλασσα.
Το myportal.gr παρουσιάζει αναλυτικά όλα όσα θα αλλάξουν στην Αριστοτέλους, βάσει της μελέτης που φέρει την υπογραφή των Αριάδνης Βοζάνη και Παρασκευής Φανού.
Τρεις ενότητες με θέα από την Άνω Πόλη μέχρι τη θάλασσα
Η περιοχή που πρόκειται να αναπλαστεί αρθρώνεται σε τρεις κυρίως ενότητες: 1. Στην πλατεία επί της οδού Εγνατίας μέχρι την οδό Βατικιώτη, 2. Στον άξονα της οδού Αριστοτέλους, από την οδό Βατικιώτη μέχρι την οδό Μητροπόλεως και 3. Στην πλατεία Αριστοτέλους, από την οδό Μητροπόλεως μέχρι τη λεωφόρο Νίκης, συμπεριλαμβανομένων των πεζοδρόμιων και της ζώνης οδοστρώματος της παραλιακής λεωφόρου μέχρι τις οδούς Πλουτάρχου και Δημοσθένους.
Βασικός στόχος του σχεδιασμού είναι να εξασφαλίζεται η συνεχής και απρόσκοπτη θέαση προς τη θάλασσα και το βόρειο τμήμα της πόλης από τη στάθμη του βλέμματος των χρηστών του δημόσιου χώρου.
Κεντρικός άξονας περιπάτου η οδός Αριστοτέλους
Η οδός Αριστοτέλους αναδεικνύεται ως η κεντρική αρτηρία της σύγχρονης μητροπολιτικής ζωής της πόλης, αλλά και ως περιοχή διασύνδεσης με τη νεότερη ιστορία της.
Ο άξονας συγκροτείται από επιμέρους ζώνες κίνησης και ανάπαυσης με την οργάνωση των στοιχείων αστικού εξοπλισμού και της φύτευσης. Όπως περιγράφουν οι μελετήτριες του έργου, το βασικό υλικό της ορθοκανονικής δαπεδόστρωσης είναι γρανίτης, που διακόπτεται από την ενσωμάτωση εγχρώμων μάρμαρων, σε αναφορά με τα ίχνη της πόλης προ της πυρκαγιάς του 1917.
Παράλληλα, η Αριστοτέλους οργανώνεται λειτουργικά σε επιμέρους κατά μήκος ζώνες ως εξής: 1. Ζώνη κεντρικού περίπατου, πλάτους εννέα μέτρων, 2. Ζώνες στάσης αστικού εξοπλισμού και φύτευσης, πλάτους 6.45 μ. εκάστη, όπου περιλαμβάνονται και οι ζώνες υποδοχής τραπεζοκαθισμάτων, 3. Ζώνες διέλευσης οχημάτων έκτακτης ανάγκης και τροφοδοσίας καταστημάτων, ελάχιστου πλάτους 3,5 μέτρων και 4. Ζώνες κίνησης στοών κτιρίων.
Σε αντιστροφή με την υφιστάμενη κατάσταση, η κεντρική και μεγαλύτερη σε πλάτος ζώνη
αντιμετωπίζεται ως η κυρίως ζώνη ελεύθερης-γρήγορης κίνησης. «Μέσω της επιλογής αυτής διαμορφώνεται μια κεντρική αρτηρία περιπάτου – αλέα, με απρόσκοπτη θέαση προς τον βορρά και τον νότο, δηλαδή την Άνω Πόλη και τη θάλασσα αντίστοιχα, ανάλογα με τη φορά του περιπατητή», σημειώνεται στη μελέτη του έργου.
Εκατέρωθεν της ζώνης κεντρικού περιπάτου αναπτύσσονται οι ζώνες στάσης αστικού εξοπλισμού και φύτευσης. Στις ζώνες αυτές εντάσσονται τα παρτέρια χαμηλής και υψηλής φύτευσης κατά μήκος του άξονα, ο αστικός εξοπλισμός, που περιλαμβάνει καθιστικά με στοιχείο νερού και σταντ για τη στάθμευση ποδηλάτων.
Στις ζώνες αυτές χωροθετούνται και οι περιοχές ανάπτυξης υπαίθριων τραπεζοκαθισμάτων εστίασης. Οι περιοχές ανάπτυξης τραπεζοκαθισμάτων, όπως περιγράφουν οι μελετήτριες του έργου, ανήκουν σε μια ζώνη, πλάτους 2.45 μ, ελεύθερη κατασκευών, μεταξύ των παρτεριών που αναπτύσσονται κατά μήκος του άξονα κίνησης και της ζώνης διέλευσης οχημάτων έκτακτης ανάγκης.
Σύμφωνα με την πρόταση και προς όφελος του δημοσίου χώρου, οι διαθέσιμες περιοχές για τραπεζοκαθίσματα βρίσκονται πάντα και μόνο σε επαφή με τα παρτέρια της φύτευσης, ώστε να αποφευχθεί η επέκτασή τους προς την κεντρική ζώνη περιπάτου. Επιπλέον, δεν διατίθεται χώρος για τραπεζοκαθίσματα στις περιοχές όπου προτείνονται καθιστικά – δενδροδόχοι ή καθιστικά με νερό.
Όσο για τις ζώνες κίνησης οχημάτων έκτακτης ανάγκης αυτές διαμορφώνονται μεταξύ του κεντρικού περιπάτου και του χώρου φυτεύσεων.
Στις λεγόμενες ζώνες κίνησης στοών αναπτύσσεται η στεγασμένη κίνηση των πεζών σε επαφή με τα ισόγεια καταστήματα και τις εισόδους των κτιρίων του άξονα της Αριστοτέλους. Στον χώρο αυτό προβλέπεται ζώνη όδευσης τυφλών.
Μικρό άλσος στην πλατεία Εγνατίας
Στην πλατεία Εγνατίας προτείνεται ένα μικρό άλσος, ένας κήπος, συνολικής επιφάνειας 900 τ.μ., που θα λειτουργήσει ως κατώφλι μετάβασης από την πολύβουη Εγνατία προς τον περίπατο του άξονα της Αριστοτέλους, διαμορφώνοντας μια όαση σκίασης και δροσιάς στο κέντρο της πόλης.
Στην πλατεία, που αποτελεί την εκκίνηση της επέμβασης από τον βορρά και τη νοητή προέκταση τού άνω της οδού Εγνατίας υπαίθριου δημόσιου χώρου, κρίθηκε αναγκαία η μεταφορά της στάσης, διέλευσης και στροφής των λεωφορείων. Η απόφαση αυτή εξασφαλίζει την αναβάθμιση του δημοσίου χώρου, επιτρέποντας την ανάδειξη της σημασίας του στο σύνολο της μελέτης.
Στην πλατεία διαμορφώνεται μεταξύ άλλων περιοχή με χαμηλή και υψηλή φύτευση, γραμμικό στοιχείο νερού και καθιστικά ως αστικός κήπος καθώς και περιοχή με σημεία εκτόξευσης νερού.
Η περιοχή Ολύμπιον – Ηλέκτρα και το χριστουγεννιάτικο δέντρο
Στην εκβολή του άξονα της οδού Αριστοτέλους η περιοχή που ορίζεται από τα κτίρια του Ολύμπιον και του ξενοδοχείου Ηλέκτρα αποτελεί το κατώφλι της πλατείας Αριστοτέλους.
Περιβάλλεται από τις ζώνες στοών και τη ζώνη κίνησης των οχημάτων έκτακτης ανάγκης, η οποία αξιοποιείται παράλληλα για τη διέλευση οχημάτων και των ταξί εξυπηρέτησης του ξενοδοχείου.
Στα όρια του τμήματος μετά τη ζώνη κίνησης οχημάτων έκτακτης ανάγκης προτείνονται δύο συμμετρικά ως προς τον άξονα της οδού Αριστοτέλους, καμπύλης χάραξης, στέγαστρα για τη λειτουργία τραπεζοκαθισμάτων. Στην κεντρική περιοχή του τμήματος αυτού εντάσσονται οκτώ καθιστικά και δύο ενότητες με 12 σταγόνες νερού, σε κυκλική διάταξη, προσκαλώντας τα παιδιά σε παιχνίδι. Στην περιοχή αυτή προτείνεται να τοποθετείται και το χριστουγεννιάτικο δέντρο.
Η πλατεία Αριστοτέλους
Κατ’ αναλογία με την υφιστάμενη κατάσταση η πλατεία Αριστοτέλους περιλαμβάνει ένα κεντρικό τμήμα ελεύθερο φυτεύσεων και υπέργειων κατασκευών, εκατέρωθεν του οποίου οργανώνονται περιοχές στάσης, φύτευσης και διάθεσης υπαίθριων τραπεζοκαθισμάτων.
Σε συνέπεια με το σύνολο της πρότασης οργανώνονται οι ζώνες στοών και οι ζώνες κίνησης οχημάτων έκτακτης ανάγκης. Σε απόσταση περίπου έξι μέτρων από τις στοές – όψεις των κτιρίων βρίσκεται το όριο των ειδικών κατασκευών σκίασης τραπεζοκαθισμάτων της πλατείας σε τρία διακριτά τμήματα.
Σε επαφή με τις περιοχές διάθεσης τραπεζοκαθισμάτων προτείνεται η οργάνωση επιφανειών χαμηλής και υψηλής φύτευσης που διακόπτουν την δαπεδόστρωση. Η σειρά των δέντρων υψηλής φύτευσης χωροθετείται σε απόσταση περίπου επτά μέτρων από τα όρια των κατασκευών σκίασης και περίπου είκοσι μέτρων από τις όψεις των κτιρίων.
Εκτός του κεντρικού τμήματος της πλατείας που διαστρώνεται με σκουρόχρωμο γρανίτη, τα υλικά δαπεδόστρωσης είναι ανάλογα με όλου του άξονα.
Ειδικότερα, η περιοχή του κεντρικού τμήματος (103.7 μ Χ 34.20 μ) δαπεδοστρώνεται με πλάκες μαύρου γρανίτη. Υποπεριοχή του κεντρικού τμήματος περιλαμβάνει κυκλικής διατομής σημειακό επιδαπέδιο φωτιστικό. Σύμφωνα με τους μελετητές, η περιοχή αυτή μπορεί να διατεθεί στο σύνολο της για εφήμερες εκδηλώσεις, υπό την προϋπόθεση ότι οι κατασκευές θα κινητές.
Σε ό,τι αφορά τα πεζοδρόμια επί της λεωφόρου Νίκης μέχρι τις οδούς Πλουτάρχου και Δημοσθένους προτείνεται συνέχεια των υλικών δαπεδόστρωσης με περιοχή διάθεσης τραπεζοκαθισμάτων χωρίς δενδροφύτευση, ώστε να κυριαρχεί το μέτωπο που ανέκαθεν παρουσίαζε η πόλη προς τη θάλασσα.
Το ντεκ και οι ειδικές κατασκευές για τα τραπεζοκαθίσματα
Ειδικότερα σε ό,τι αφορά τα τραπεζοκαθίσματα προβλέπονται δύο μονάδες στεγάστρου, μία επί της πλατείας Αριστοτέλους και μία στο πέταλο της Αριστοτέλους. Πρόκειται για μεταλλικές σταθερές κατασκευές (μη ανοιγοκλειόμενες) με κεντρικό υποστύλωμα, από το οποίο αναρτώνται επιφάνειες σκίασης.
Συγκροτούνται τρεις διακριτές ενότητες, που οργανώνουν δύο ζώνες ανατολικά και δυτικά της πλατείας. Η μέγιστη ελεύθερη επιφάνεια σκίασης επί της πλατείας, σε υπερυψωμένο δάπεδο τύπου deck, είναι 1.078 τ.μ.
Ο σκελετός και το στεφάνι του σκιάστρου περικλείονται από διπλό ειδικό ύφασμα -μεμβράνη, ώστε να δημιουργείται ένα κωνοειδές σχήμα. Πρόκειται για αλληλοεπικαλυπτόμενα τμήματα ειδικού υφάσματος με επικάλυψη PVC και στις δύο πλευρές, που είναι αδιάβροχο και έχει μακροχρόνια αντοχή. Οι κατασκευές περιλαμβάνουν ενσωματωμένο φωτισμό που διαχέεται μέσω του υφάσματος.
Για την οργάνωση των τραπεζοκαθισμάτων στην περιοχή Ηλέκτρα – Ολύμπιον προβλέπονται δύο στέγαστρα. Ειδικότερα, όπως περιγράφουν οι μελετήτριες, αντιστικτικά με τις προσόψεις του Ολύμπιον και του Ηλέκτρα, προτείνονται δύο καμπύλα μεταλλικά στέγαστρα πλάτους τεσσάρων μέτρων και επιφάνειας 98,1 τ.μ. έκαστο. Στο ίχνος της προβολής των στεγάστρων για τα τραπεζοκαθίσματα τοποθετείται υπερυψωμένη κατά 15 εκατ. από τη στάθμη της δαπεδόστρωσης πλατφόρμα, που αποτελείται από μεταλλικό φορέα και ξύλινη επένδυση τύπου deck.
Το deck εκατέρωθεν της πλατείας Αριστοτέλους, επιμερίζεται σε επιφάνειες 7x7 μ (σε αντιστοιχία με τα στέγαστρα), δημιουργώντας τρεις ενότητες χώρου τραπεζοκαθισμάτων, συνολικής επιφάνειας 1.078 τ.μ. Στο ημικυκλικό τμήμα της πλατείας (περιοχή Ηλέκτρα – Ολύμπιον) και εκατέρωθεν του άξονα βορρά-νότου οργανώνονται δύο ενότητες συνολικής επιφάνειας 196,2 τ.μ.
Φεύγουν οι στάσεις των λεωφορείων
Εκτός από την κατάργηση της κίνησης, στροφής και στάσης των λεωφορείων επί της πλατείας στην Εγνατία αποφασίστηκε και η μεταφορά των στάσεων του ΟΑΣΘ τόσο της Εγνατίας όσο και της οδού Μητροπόλεως.
Η στάση της Μητροπόλεως προτείνεται να μεταφερθεί στην οδό Μητροπόλεως 41, δυτικά της περιοχής μελέτης. Η μεταφορά των υφιστάμενων κατασκευών της στάσης κρίθηκε αναγκαία, καθώς διακόπτεται η οπτική συνέχεια βορρά – νότου.
Πρόθεση των μελετητών, εξάλλου, αποτελεί η διατήρηση του αριθμού θέσεων στάθμευσης ταξί, αλλά η μετακίνησή τους εκτός του κεντρικού άξονα όπου αυτό είναι εφικτό ή εκτός της περιοχής μελέτης.
Επί της οδού Μητροπόλεως προτείνεται χώρος στάθμευσης μήκους 20 μ. για το ξενοδοχείο
Ηλέκτρα έκκεντρα ως προς τον άξονα στην περιοχή των υφιστάμενων θέσεων στάθμευσης .
Το γυάλινο περίπτερο και το άγαλμα του Αριστοτέλη
Το γυάλινο περίπτερο του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης προτείνεται να μεταφερθεί εκτός της περιοχής μελέτης.
Το άγαλμα του Αριστοτέλη διατηρείται στην ίδια θέση με μια μικρή μετακίνηση, ενώ το άγαλμα του Πατριάρχη Γρηγορίου μεταφέρεται στη ζώνη φυτεύσεων πλησίον της Βασιλέως Ηράκλειου.
Σε νέα θέση προτείνεται να μεταφερθούν και τα εκδοτήρια του ΟΑΣΘ.
Ενιαία εικόνα σε Ερμού, Βασιλέως Ηρακλείου και Τσιμισκή
Στα τμήματα των εγκάρσιων οδών κυκλοφορίας οχημάτων και συγκεκριμένα στις οδούς Ερμού, Βασιλέως Ηράκλειου, Τσιμισκή, Μητροπόλεως και Νίκης, στα σημεία τους που συναντούν τον άξονα της Αριστοτέλους, επιδιώκεται να εξασφαλιστεί η αντιληπτική συνέχεια της αρχιτεκτονικής πρότασης.
«Η επιθυμητή αίσθηση ενιαίας υλικότητας μεταξύ των πεζοδρομημένων τμημάτων του άξονα και των εγκάρσιων οδών κυκλοφορίας», όπως αναφέρεται στη μελέτη του έργου, επιτυγχάνεται με αντικατάσταση της υφιστάμενης ασφάλτου από κυβόλιθο γρανίτη. Εξαίρεση αποτελούν η Τσιμισκή και η λεωφόρος Νίκης, όπου προτείνεται έγχρωμη άσφαλτος. Σε όλες τις οδούς, εκτός της Βασιλέως Ηρακλείου, προτείνονται έξυπνες διαβάσεις.
Ανακατασκευάζονται οι υπόγειες τουαλέτες
Η μελέτη περιλαμβάνει ακόμη την ανακατασκευή των υπογείων χώρων υγιεινής, που βρίσκονται πλησίον της οδού Τσιμισκή. Η ανακατασκευή κρίθηκε επιβεβλημένη, ώστε να ελευθερωθεί το τμήμα αυτό του άξονα από κατασκευές, επιτρέποντας τη συνέχεια του κεντρικού περίπατου που έχει σχεδιαστεί.
Το ρολόι – καθιστικό
Στο τμήμα του άξονα μεταξύ των οδών Βασιλέως Ηράκλειου και Τσιμισκή προτείνονται δύο
επιφάνειες δαπεδόστρωσης από ειδικών προδιαγραφών κεραμικό χυτό δάπεδο. Οι επιφάνειες αυτές ορίζουν δυνητικά περιοχές υποδοχής υπαίθριων εκθέσεων. Μία από τις περιοχές αυτές, μάλιστα, με διαφοροποίηση της δαπεδόστρωσης του κεντρικού τμήματος, θα υποδεχτεί στην απόληξή της τη νέα ειδική κατασκευή για το ρόλοι – καθιστικό.
Στα τμήματα μεταξύ των οδών Βατικιώτη – Ερμού – Βασιλέως Ηρακλείου προβλέπονται, ακόμη, καθιστικά με νερό.
Φωτισμός σε τρεις άξονες
Η φωτοτεχνική μελέτη περιλαμβάνει: 1. Φωτισμό των στοών, 2. Φωτισμό του δημοσίου χώρου ευρύτερα, 3. Ευέλικτα σενάρια εορταστικού φωτισμού στην πλατεία Αριστοτέλους, 4. Διακοσμητικό επιδαπέδιο φωτισμό και 5. Φωτισμό της κόμης των δένδρων στην πλατεία Εγνατίας.
Ο φωτισμός μελετήθηκε σε τρεις εκδοχές, που λειτουργούν είτε επιλεκτικά είτε συμπληρωματικά.
Πρόκειται για: 1. Τον καθημερινό λειτουργικό φωτισμό του δημοσίου χώρου, 2. Τον εορταστικό φωτισμό και 3. Τον φωτισμό κάλυψης πολυπληθών συγκεντρώσεων και εκδηλώσεων, στην πλατεία Αριστοτέλους.
Μεταξύ άλλων στην πλατεία Αριστοτέλους και στην περιοχή μεταξύ Ολύμπιον και Ηλέκτρα ο φωτισμός των στεγάστρων θα λειτουργεί ως αυτόνομη πηγή φωτισμού αλλά και σε σχέση με τον φωτισμό των στοών και της κεντρικής περιοχής, ως προς την ένταση και την ποιότητά του, ενώ στην πλατεία επί της Εγνατίας φωτίζεται η κόμη των δένδρων του άλσους της κεντρικής περιοχής με φωτιστικά δαπέδου.
Δείτε αποκλειστικά τις μακέτες για το έργο της ανάπλασης:
