Του Σπύρου Πέγκα
Επικεφαλής της δημοτικής παράταξης «Θεσσαλονίκη Για Όλους»
Δήμος Θεσσαλονίκης
Κάποιος ή κάποια που γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη αλλά ζει μακριά στο εξωτερικό και ενημερώνεται μόνο μέσα από τα τοπικά μέσα επικοινωνίας μπορεί να φαντάζεται, ότι συμβαίνει μια κοσμογονία έργων στην πόλη μας, που την έχει μεταφέρει σε άλλο επίπεδο ποιότητας ζωής.
Έτσι, την «πάτησε» πολύ πρόσφατα και ένας από τους Θεσσαλονικείς των Βρυξελών, που αν και χρόνια μακριά, παρακολουθεί με πραγματικό ενδιαφέρον και γράφει τακτικά και με αγάπη για την πόλη μας. Προσπάθησε μέσω των σελίδων του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης να μας πείσει να σκεφτούμε την πόλη το 2030 έχοντας στο νου μας τα έργα, που εξαγγέλλονται διαρκώς και επαναληπτικά ανά τρίμηνο περίπου το τελευταίο διάστημα. Το τι του σύρανε του ανθρώπου -εν μέρει δικαιολογημένα- δεν λέγεται!
Στις σωστές παρατηρήσεις αναφέρθηκαν κάποιοι σε δεδομένα επιστημονικά που βασανίζουν την πόλη μας και που καθόλου δεν έχουν αλλάξει ή διαταραχθεί τα τελευταία 2-3 χρόνια. Αντίθετα, μάλιστα κάποιοι από αυτούς τους δείκτες απόδοσης (ΚPI’s) της πόλης έχουν χειροτερέψει. Τελευταίες ανακοινώσεις επιστημόνων του ΑΠΘ έχουν κι άλλο κατεβάσει το ποσοστό πρασίνου ανά κάτοικο στην πόλη, ενώ οι προειδοποιήσεις για τον υψηλό αριθμό βλαβερών αιωρούμενων μικροσωματιδίων στην ατμόσφαιρα της πόλης έχουν πυκνώσει.
Θυμίζω, ότι το δημοτικό συμβούλιο έχει δύο φορές -επί διοίκησης Μπουτάρη και Ζέρβα- επικυρώσει και υπερψηφίσει το Σχέδιο Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας (ΣΒΑΚ)του ΕΚΕΤΑ, που προβλέπει σταδιακή αλλά ριζική μεταβολή του τρόπου μετακίνησης και πρόσληψης της αστικής διαβίωσης. Ο δήμος Θεσσαλονίκης συμμετέχει, επίσης, στην (απόπειρα) δημιουργίας των πρώτων 100 Ευρωπαϊκών Κλιματικά Ουδέτερων και Έξυπνων Πόλεων ως το 20230. Ένα πρόγραμμα που δίνει προβάδισμα συμμετοχής στο πρόγραμμα Horizon της ΕΕ που στοχεύει στην καινοτομία και έξυπνη αναβάθμιση των πόλεων.
Στις μεγάλες δυτικές πόλεις έχει επανεμφανιστεί ο ρόλος του city architect, του Γενικού Πολεοδόμου, που κοιτά την πόλη συνολικά και χωρικά και προτείνει τον επανασχεδιασμό και την αναγέννηση ολόκληρων γειτονιών/περιοχών ή αστικών οικοσυστημάτων. Οι σύγχρονες χωρικές μεταλλάξεις των πόλεων και η μεταβίβαση τους στην εποχή της κλιματικής κρίσης σχεδιάζονται, δηλαδή, ολιστικά από εξειδικευμένους πολεοδόμους ή αρχιτέκτονες πόλεων με κριτήρια ανθεκτικότητας, πράσινης βιωσιμότητας και αναγέννησης του δημόσιου χώρου με έμφαση στη δημιουργική χρήση τους από τους πολίτες και δημότες.
Οι προτάσεις αυτές μπαίνουν σε δημόσια διαβούλευση και μέσα από συμμετοχικές διαδικασίες και το σχηματισμό Τοπικών Ομάδων Υποστήριξης (Local Support Group)από τους δημότες σχηματοποιούνται στην τελική τους μορφή και προχωράνε προς υλοποίηση. Στις ώριμες Ευρωπαϊκές χώρες δεν επιδοτούνται πια με ευρωπαϊκούς πόρους τσιμεντοποιήσεις, μικρές αστικές αναπλάσεις εξωραϊσμού ή έργα σημειακής κλίμακας.
Τέλος, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης αποτέλεσε την πιο πρόσφατη πηγή πόρων δίνοντας τη δυνατότητας σε πόλεις να προχωρήσουν σε μεγάλες χωρικές -υλικές και άυλες μεταλλάξεις -ώστε να προσαρμόσουν την αστική διαβίωση στη νέα εποχή της κλιματικής κρίσης , των παρατεταμένων κοινωνικών και γεωπολιτικών κρίσεων (‘permacrisis’) και των νέων τεχνολογιών. Η κοσμογονία που συμβαίνει στο Φαληρικό Παραλιακό Μέτωπο των Αθηνών είναι μια τέτοια εφαρμογή πολιτικών.
Όλες οι παραπάνω αναφορές που είναι ζητήματα και θεσμοί και παγκόσμιες τάσεις αν και ακούγονται σαν .. «κινέζικα» στα αυτιά των νέων ενοίκων του δημαρχείου, έχουν τυπικά υιοθετηθεί και από το δήμο Θεσσαλονίκης. Όμως, η πραγματική πραγματικότητα, η αληθινή εικόνα στο πεδίο είναι λυπηρή. Καμία από τις παραπάνω σύγχρονες ιδέες ή τάσεις δεν διέπει το δημοτικό τεχνικό έργο.
Και η νέα δημοτική αρχή, όπως και η προηγούμενη, αξιοποιεί ευρωπαϊκά κονδύλια για ξεπερασμένες αναπλάσεις ή εξωραϊσμούς πλατειών και αλλαγές πλακών πεζοδρομίων. Και αυτή η διοίκηση, όπως και η προηγούμενη, προσπαθεί να πείσει, ότι οργανώνει και ολοκληρώνει τα έργα της πόλης. Έργα που κάποιοι τα ονειρεύτηκαν τον προηγούμενο αιώνα και τα σχεδίασαν στις αρχές αυτού. Κάποια ξεκίνησαν κουτσά στραβά με αλλαγές πλακών και διαμάχες για χυτά ή μη χυτά νέα δάπεδα να υλοποιούνται. Κάποια γίνονται επί το χείρον, όπως η πεζοδρόμηση του υπόλοιπου άξονα της Αγίας Σοφίας με δρόμο ήπιας κυκλοφορίας στη μέση, ενώ άλλα βρίσκονται σε αναμονή με τη συνοδεία της αγωνίας του πως θα ισοσκελιστούν οι χαμένες θέσεις πάρκινγκ των διαμαρτυρόμενων οδηγών.
Το τεχνικό έργο του δήμου δεν είναι οραματικό, δεν συνοδεύεται καν από πολιτικές χειραφέτησης των ανθρώπινων πόρων, τη δημιουργία ζωνών νέας επιχειρηματικότητας ή μικτής, δημιουργικής συγκατοίκησης ή την κινητροδότηση για παραδοσιακές ή νέες δημιουργικές ή εμπορικές δραστηριότητες.
Η ποιότητα ζωής στην πόλη της Θεσσαλονίκη δεν βελτιώνεται. Μοναδική εξαίρεση αποτελεί η -επιτέλους- λειτουργία του μετρό, αλλά για τα έργα της κεντρικής διοίκησης χρειάζεται ένα επιπλέον άρθρο!
Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα “Πολιτική” στις 31-01-2026
