Συνάντηση με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη ζητά η ΚΕΔΕ, προειδοποιώντας την ίδια ώρα με κλιμάκωση κινητοποιήσεων
της Βαρβάρας Ζούκα
Με ένα χρηματοδοτικό κενό που φτάνει τα 2,5 δισ. ευρώ και με 46.626 κενές οργανικές θέσεις να αποδυναμώνουν τις υπηρεσίες τους, οι δήμοι της χώρας εκπέμπουν σήμα κινδύνου. Η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), έχοντας πλέον στα χέρια της την πρώτη ολοκληρωμένη επιστημονική μελέτη για το πραγματικό κόστος λειτουργίας της αυτοδιοίκησης, ανεβάζει κατακόρυφα τους τόνους απέναντι στην κυβέρνηση, ζητά άμεση συνάντηση με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και προειδοποιεί ότι, αν δεν υπάρξουν ουσιαστικές δεσμεύσεις, θα προχωρήσει σε κινητοποιήσεις και κλιμάκωση του αγώνα της.
Τις δραματικές ελλείψεις για τις οποίες εδώ και χρόνια διαμαρτύρονται οι δήμαρχοι της χώρας στο πεδίο τόσο των οικονομικών όσο και της στελέχωσης των ΟΤΑ επιβεβαιώνει κατά τρόπο που δεν επιδέχεται αμφισβητήσεων μελέτη για τη συστηματική αποτύπωση του πραγματικού κόστους λειτουργίας των δήμων, η οποία εκπονήθηκε από την Ελληνική Εταιρεία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης (ΕΕΤΑΑ) για λογαριασμό της ΚΕΔΕ.
Όπως προκύπτει από την έρευνα, οι δήμοι τα τελευταία χρόνια καλούνται να ασκήσουν ολοένα και περισσότερες αρμοδιότητες, χωρίς να διαθέτουν ούτε τους αναγκαίους οικονομικούς πόρους ούτε όμως το απαιτούμενο προσωπικό. Η μελέτη της ΕΕΤΑΑ, που παρουσιάστηκε στο διοικητικό συμβούλιο της ΚΕΔΕ, περιγράφει μια πραγματικότητα, που, σύμφωνα με τους αιρετούς της αυτοδιοίκησης, δεν αφήνει κανένα περιθώριο για αδράνεια ή αναβολές.
Στα όρια οικονομικής ασφυξίας
Το συνολικό κόστος λειτουργίας των δήμων για το 2025, όπως προκύπτει από την έρευνα που εκπονήθηκε για λογαριασμό της ΚΕΔΕ, υπολογίζεται στα 5,35 δισ. ευρώ, ενώ η διαθέσιμη κρατική χρηματοδότηση υπολείπεται κατά περίπου 2,5 δισ. ευρώ. Από το ποσό αυτό, περίπου 1,3 δισ. ευρώ αφορούν το καθαρό λειτουργικό έλλειμμα και επιπλέον 1,2 δισ. ευρώ αφορούν τη συντήρηση και την αναβάθμιση βασικών δημοτικών υποδομών.
Με απλά λόγια, σύμφωνα με την ΚΕΔΕ, πρόκειται για πόρους που λείπουν από τη συντήρηση σχολικών μονάδων, δρόμων, δημοτικών κτιρίων, παιδικών χαρών, αθλητικών εγκαταστάσεων, αλλά και από τις κοινωνικές υπηρεσίες, την πολιτική προστασία και τη συνολική λειτουργία των δήμων.
Δεν βγαίνουν τα νούμερα
Στα σοβαρά προβλήματα που δημιουργεί η υποχρηματοδότηση των δήμων για την κάλυψη βασικών λειτουργικών δαπανών τους αναφέρεται ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ, δήμαρχος Αμπελοκήπων – Μενεμένης Λάζαρος Κυρίζογλου.
Παρουσιάζοντας βασικά συμπεράσματα της μελέτης, ο κ. Κυρίζογλου επισημαίνει ότι η ΚΕΔΕ ζητά τη σταδιακή προσαρμογή των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων, ώστε μέσα στην επόμενη πενταετία να φτάσουν στο 7% των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού, «με στόχο την κάλυψη της διαπιστωμένης χρηματοδοτικής απόκλισης και την αποκατάσταση της συνταγματικής αρχής για αναλογία μεταξύ πόρων και αρμοδιοτήτων».
Παράλληλα, στην κορυφή της ατζέντας των διεκδικήσεων της ΚΕΔΕ βρίσκεται η θεσμοθέτηση ενός σταθερού χρηματοδοτικού εργαλείου για την κάλυψη κομβικών αναγκών, όπως οι συντηρήσεις σε σχολεία, οδικό δίκτυο, αθλητικούς χώρους και δημοτικά κτίρια.
- Οι μισοί πόροι πηγαίνουν στους μισθούς
- Η μελέτη, όπως επισημαίνουν οι αιρετοί της αυτοδιοίκησης, τεκμηριώνει ότι τα μείζονα οικονομικά προβλήματα με τα οποία βρίσκεται αντιμέτωπη η αυτοδιοίκηση δεν οφείλονται σε κακή διαχείριση από μέρους των δήμων, αλλά στην αναντιστοιχία που υπάρχει εδώ και χρόνια μεταξύ των αρμοδιοτήτων που εκχωρούνται στους δήμους και των πόρων που διατίθενται για την άσκησή τους.
Τα οικονομικά στοιχεία που περιλαμβάνονται στη μελέτη της ΕΕΤΑΑ δείχνουν επίσης ότι οι δυνατότητες περαιτέρω περικοπών από μέρους των δήμων είναι εξαιρετικά περιορισμένες, αν όχι μηδενικές.
Ενδεικτική είναι η δήλωση του προέδρου της Επιτροπής Οικονομικών της ΚΕΔΕ, δημοτικού συμβούλου Έδεσσας Γιάννη Μουράτογλου, ότι το 46,4% των επιχορηγήσεων που αποδίδονται στην αυτοδιοίκηση αφορούν τη μισθοδοσία του προσωπικού. Εξάλλου, το μεγαλύτερο μέρος και των υπόλοιπων δαπανών αφορά στην πραγματικότητα ανελαστικές ανάγκες σε τομείς όπως η ενέργεια, οι τηλεπικοινωνίες και οι συντηρήσεις.
«Το μόνο βέβαιο είναι ότι οι αρμοδιότητες οι οποίες μεταφέρονται κατά καιρούς από το κράτος στους δήμους δεν συνοδεύονται από τους πόρους που είναι απαραίτητοι για την άσκησή τους. Δεν εφαρμόζονται ούτε το άρθρο 102 του Συντάγματος ούτε η Ευρωπαϊκή Χάρτα Τοπικής Αυτοδιοίκησης», τονίζει ο κ. Μουράτογλου.
Ιδιαίτερα αποκαλυπτικό είναι και ακόμη ένα στοιχείο της μελέτης: για 165 δήμους, δηλαδή για το 55% των δήμων της χώρας, τα ίδια έσοδα αντιστοιχούν σε λιγότερο από το 20% των συνολικών τους πόρων, γεγονός που τους καθιστά σχεδόν απόλυτα εξαρτημένους από την κρατική χρηματοδότηση, η οποία πάντως τα τελευταία χρόνια συρρικνώνεται. Είναι χαρακτηριστικό ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΚΕΔΕ, οι Κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι την περίοδο της οικονομικής κρίσης μειώθηκαν κατά 55%, ενώ οι περικοπές στη ΣΑΤΑ ανέρχονται σε 85%.
- Δήμοι χωρίς προσωπικό
Το δεύτερο μεγάλο αγκάθι αφορά τη στελέχωση των δημοτικών υπηρεσιών. Η μελέτη καταγράφει 46.626 κενές οργανικές θέσεις σε ολόκληρη τη χώρα, με τις μεγαλύτερες ελλείψεις να εντοπίζονται σε νευραλγικές ειδικότητες που καλούνται να σηκώσουν ένα μεγάλο βάρος.
Στους μηχανικούς οι ελλείψεις φτάνουν στο 48,3%, στον τομέα της πληροφορικής στο 42,8%, στις υπηρεσίες υγείας στο 38,1% και στις υπηρεσίες περιβάλλοντος στο 33,1%.
Με βάση τις διαπιστώσεις της μελέτης, η ΕΕΤΑΑ και η ΚΕΔΕ διεκδικούν την κατάρτιση ενός ειδικού τριετούς προγράμματος προσλήψεων στην αυτοδιοίκηση, με προτεραιότητα στους μηχανικούς και στις ειδικότητες πληροφορικής, ώστε οι δήμοι να μπορέσουν να ανταποκριθούν στις αυξημένες απαιτήσεις που δημιουργούν ο ψηφιακός μετασχηματισμός, η πολιτική προστασία, η κυβερνοασφάλεια και οι νέες περιβαλλοντικές ανάγκες.
- Ο οδικός χάρτης της ΚΕΔΕ
Η ΚΕΔΕ αποφάσισε να αξιοποιήσει τη μελέτη ως το βασικό εργαλείο διεκδίκησης απέναντι στην κυβέρνηση.
Στο αμέσως επόμενο διάστημα θα ζητηθεί συνάντηση αντιπροσωπείας της Εκτελεστικής Επιτροπής με τον πρωθυπουργό, καθώς και με τους υπουργούς Εσωτερικών και Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, ώστε να τεθούν επί τάπητος οι προτάσεις για την αποκατάσταση της χρηματοδότησης των δήμων.
Παράλληλα, σύμφωνα με τον οδικό χάρτη που ανακοίνωσε ο Λάζαρος Κυρίζογλου, η μελέτη θα σταλεί σε όλους τους δημάρχους, θα παρουσιαστεί στην Ένωση Περιφερειών Ελλάδας, στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, καθώς και στο Κογκρέσο Δήμων και Περιφερειών του Συμβουλίου της Ευρώπης, με σκοπό την έκδοση διακήρυξης για το θέμα.
Ιδιαίτερο πολιτικό ενδιαφέρον έχει η απόφαση να αποσταλεί το πλήρες κείμενο της μελέτης και στους 300 βουλευτές, συνοδευόμενο από επιστολή του προέδρου της ΚΕΔΕ, με αίτημα οι βασικές προτάσεις της αυτοδιοίκησης να ενσωματωθούν στα προεκλογικά προγράμματα των κομμάτων. Με τον τρόπο αυτό, η ΚΕΔΕ επιδιώκει να μεταφέρει τη συζήτηση από το επίπεδο της αυτοδιοίκησης στην κεντρική πολιτική σκηνή, ζητώντας σαφείς δεσμεύσεις για την επόμενη ημέρα.
- «Θα κατεβούμε και στη Βουλή»
Η ηγεσία της ΚΕΔΕ, πάντως, στέλνει ένα σαφές μήνυμα προς την κυβέρνηση ότι οι διεκδικήσεις δεν θα εξαντληθούν σε συναντήσεις και υπομνήματα.
«Αν χρειαστεί, θα κάνουμε και πορεία διαμαρτυρίας. Θα κατεβούμε και στη Βουλή», αναφέρει χαρακτηριστικά ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ Λάζαρος Κυρίζογλου, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο δυναμικών κινητοποιήσεων, εφόσον δεν υπάρξει ανταπόκριση στα αιτήματα των δήμων.
Την ανάγκη «να κινηθούμε δυναμικά και αποφασιστικά το επόμενο διάστημα» υπογραμμίζει και ο δήμαρχος Νεάπολης – Συκεών Σίμος Δανιηλίδης, τονίζοντας ότι το ενεργειακό πρόβλημα με τις πολύ υψηλές τιμές στα καύσιμα είναι οξύ και απειλεί τη λειτουργία των δήμων. «Πρέπει να υπάρξει αντεπίθεση», σημειώνει ο κ. Δανιηλίδης, προτείνοντας μεταξύ άλλων τη σύγκληση έκτακτης γενικής συνέλευσης της ΚΕΔΕ, ώστε να ενημερωθεί το σύνολο της αυτοδιοίκησης και να αποφασιστεί συλλογικά το πλαίσιο των επόμενων κινήσεων.
«Δεν ζητάμε αυξήσεις για μας. Ζητάμε πόρους για την κοινωνία, για την ευημερία και για τη δημοκρατία», σημειώνει ο δήμαρχος Νεάπολης – Συκεών, επισημαίνοντας ότι η αποκέντρωση αποτελεί προϋπόθεση για μια πιο αποτελεσματική διοίκηση και για ισχυρότερους θεσμούς.
Προβληματισμός για τα δημοτικά τέλη
Την ίδια ώρα, έντονο προβληματισμό προκαλεί στους κόλπους της αυτοδιοίκησης και η πρόβλεψη του νέου αυτοδιοικητικού κώδικα, σύμφωνα με την οποία από την 1η Ιανουαρίου 2028 η είσπραξη των δημοτικών τελών θα περάσει από τους παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας απευθείας στους δήμους.
Η ΚΕΔΕ δεν απορρίπτει εκ προοιμίου τη συγκεκριμένη αλλαγή, αλλά ξεκαθαρίζει ότι η στάση της θα εξαρτηθεί από μια κρίσιμη προϋπόθεση: την πλήρη διασφάλιση της εισπραξιμότητας των εσόδων.
«Δεν είμαστε ούτε σύμφωνοι ούτε αντίθετοι. Συμφωνούμε υπό έναν σοβαρό όρο: να εξασφαλίζεται η εισπραξιμότητα. Αν δούμε ότι αυτό δεν διασφαλίζεται, δεν θα συναινέσουμε ποτέ», σημειώνει ο κ. Κυρίζογλου, υπενθυμίζοντας ότι, σύμφωνα με τη σχετική διάταξη, η αλλαγή μπορεί να προχωρήσει μόνο με τη σύμφωνη γνώμη της ΚΕΔΕ.
Σήμερα οι δήμοι εκτιμάται ότι καταβάλλουν περίπου 40 εκατ. ευρώ ετησίως στους παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας για την είσπραξη των δημοτικών τελών.
